Ademhaling en luchtwegfunctie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Toch worden ze in de praktijk vaak óf los van elkaar beoordeeld, óf uitsluitend vanuit één invalshoek benaderd: chemisch, mechanisch, neurologisch of anatomisch. Wie met ademhaling werkt — in zorg, sport of coaching — merkt al snel dat geen enkele test op zichzelf het volledige verhaal vertelt. In dit artikel brengen we praktische, laagdrempelige methodes in kaart om zowel de ademregulatie als de luchtweg te beoordelen. Dit is geen diagnostiek, maar screening en richtinggeving: testen die kunnen helpen begrijpen waar je moet kijken en wat mogelijk verdere verdieping of doorverwijzing vraagt.
De Nijmegen Questionnaire is een bekende vragenlijst om klachten te inventariseren die passen bij disfunctionele ademhaling,
met name hyperventilatie-gerelateerde symptomen. Denk aan duizeligheid, tintelingen, benauwdheid en hartkloppingen.
Belangrijk: een hoge score is geen diagnose, maar een aanwijzing dat regulatie en perceptie
van ademhaling verstoord kunnen zijn.
De SEBQ kijkt breder dan hyperventilatie alleen en richt zich op ademgedrag, controle en ervaren spanning rondom ademen.
Juist de combinatie van SEBQ en observatie in de praktijk maakt deze vragenlijst waardevol.
Een goed intakegesprek blijft essentieel. Slaap, stress, leefstijl, mondademhaling, sportbelasting en eerdere medische
trajecten geven vaak al richting vóórdat er getest wordt.
Deze testen geven inzicht in de chemische prikkel tot ademen, met name de gevoeligheid voor CO2.
De focus ligt niet op “winnen” of “presteren”, maar op kwaliteit van de ademprikkel, ontspanning en herstel.
Na een rustige uitademing telt de cliënt hardop totdat de eerste duidelijke ademprikkel ontstaat. Dit geeft informatie over ademdrang, controle en spanning.
Een ademinhoudtest (bij voorkeur na normale inademing, zonder hyperventilatie). De focus ligt niet op “hoe lang”, maar op de kwaliteit van de ademprikkel en het herstel na afloop.
De BOLT-score (Body Oxygen Level Test) is een laagdrempelige maat voor CO2-tolerantie. Als educatief instrument kan hij helpen om ademregulatie inzichtelijk te maken, mits niet absoluut geïnterpreteerd.
Vaak vergeten, maar zeer informatief: het tellen van de ademfrequentie in rust (1–3 minuten, liefst zonder aankondiging). Een verhoogde rustfrequentie wijst regelmatig op verhoogde autonome activatie en beperkte regulatie.
Waar chemische testen iets zeggen over drang, laten mechanische observaties zien hoe iemand ademt. Deze laag vormt vaak de brug tussen ademregulatie en houding/bewegingsketen.
Observatie van borst- en buikbewegingen in rust en bij lichte inspanning. Is er synchronie? Of juist paradoxale ademhaling? Deze observatie helpt het patroon concreet te maken en gericht te coachen.
Bijvoorbeeld staand, in een lichte wall sit of tijdens rustig lopen. Verandert het patroon direct? Wordt de adem hoorbaar, hoog of onrustig? Dit geeft praktische informatie over belastbaarheid en adem-efficiëntie.
Spirometrie kan helpen om globale patronen te herkennen (restrictief, obstructief), maar zegt weinig over functionele ademregulatie. De waarde zit vooral in context bieden en in sommige gevallen uitsluiten van evidente longfunctieproblemen.
Zuurstofsaturatie in rust is bij de meeste mensen normaal, ook bij disfunctioneel ademen. De meerwaarde zit vaak in het bespreken van de beperkingen van deze meting en het ontkrachten van de “zuurstof-mythe”.
Hier verschuift de focus van regulatie naar ruimte, vorm en positie van de bovenste luchtweg. Dit helpt met name bij het duiden van klachten rondom slaap, snurken, mondademhaling en mogelijke obstructie.
De Mallampati-score geeft inzicht in de zichtbaarheid van structuren in de orofarynx en wordt gebruikt als indicatie voor mogelijke luchtwegbeperking. In combinatie met slaapklachten kan dit een belangrijk signaal zijn.
Deze test beoordeelt onder andere mondopening, de ruimte in de kaakregio en de positie van de bovenste luchtwegstructuren. Samen geven ze informatie over de potentiële ruimte van de bovenste luchtweg.
Eenvoudige observaties: links-rechts verschil, één neusgat afsluiten, ademgeluid en weerstand. De neus wordt vaak vergeten, terwijl hij cruciaal is voor ademregulatie en slaap.
Omdat ademhaling ’s nachts niet bewust gestuurd wordt, is slaap een belangrijke spiegel van het systeem. Onderstaande signalen zijn geen diagnose, maar kunnen aanleiding zijn tot verdere evaluatie of doorverwijzing.
Geen enkele test staat op zichzelf. Ademhaling is een dynamisch samenspel van chemie, mechanica en anatomie, beïnvloed door houding, stress, slaap en gedrag. Door meerdere lagen te combineren ontstaat een rijker en betrouwbaarder beeld.
Praktische adem- en airway-tests helpen niet om labels te plakken, maar om richting te geven:
Wat speelt hier? Waar ligt de primaire beperking? En wat vraagt verdieping of samenwerking met andere disciplines?
Dat is precies waar ademfysiologie in de praktijk begint.
Praktijknoot: gebruik deze methodes als screening en als basis voor een onderbouwd gesprek.
Bij alarmsignalen of sterke aanwijzingen voor obstructieve slaapproblematiek hoort passende doorverwijzing.
Er is werk aan de winkel. De ademhaling verdient meer tijd en aandacht in verschillende werkvelden om prestaties, slaap en kwaliteit van leven te vergroten en afhankelijk van medicatie daar waar mogelijk te verminderen. In de theoretische leergang verkrijg je diepgaande kennis over de ademhaling en hoe je disfunctioneel ademhalen professioneel kunt testen, meten en aanpakken.
Bekijk hieronder de meest recente publicaties. Of klik hier voor alle berichten inclusief een filteroptie.
Download en lees direct onze nieuwste whitepaper over wanneer onopgemerkte ademhalingsproblemen het leren, spelen en groeien op school belemmeren. En vooral: wat je eraan kunt doen!
